18426693_1336324666449054_557308626_o

رۆتچێڵدیەکان کێن و چۆن جیھان بەرێوەدەبەن!؟ بەشی سێیەم

ئا:شۆڕش کەمال

لیۆنێڵ رۆتچێڵد” ١٨٦٨-١٩٣٧ ژیاوە بەرپرسی لقی بەریتانیا و گرۆی یەھودی ئینگلتەرابووە لە کەسەنزیکەکانی (حایم وایزمان) یەکەمین سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا لەدوای (ناحوم سۆکۆلۆڤ) بووە توانیوویەتی ھەوڵبدات حکومەتی بەریتانیا قایل بکات ھاوکاری جولەکەکانبکات بۆ دامەزراندنی نیشتیمانێک بۆ جولەکە لە فەلەستین، و توانی پەیمانی بلفۆر لە قازانجی جولەکە لە جەنگی جیھانی بەدەستبخات، جیمس ئەرماند رۆتچێڵد لە(١٨٧٨بۆ ١٩٥٧) ژیاوەو لەنێو سوپای بەریتانیا توانی خۆبەخشە جولەکەکان کۆبکاتەوەو رەوانەی فەلەستینیانبکات کەلەوکاتەدا بەرپرسی سەرۆکایەتی دەزگای کۆچ بوو بۆ فەلەستین باوکیشی ھاوکاری پرۆژە ئابوریەکانی کردوە بەتایبەت بینای کنێست ی ئیسرائیل لەتەنیشت قودس دواتریش بەڵینی بلفۆر بە ھاوکاری پارەی رۆتچێڵدیەکان دەرچووکە لەوکاتەدا بەریتانیا زۆری پێوبیت بەو پارەیەبوو چونکە جەنگەکەی بە ئەلمان دۆراندبوو.

ئیدمۆند رۆتچێڵد ١٨٤٥-١٩٣٤ سەرۆکی لقی فەرەنسا بووەو گەورەترین یاریدەدەرو ھاوکاری کۆچی جولەکە بووە بۆ فەلەستین و ھاوکاریکردوە لەروی ئابوری و سیاسی و سەربازی پاش خۆشی ئەو ئەرکەی داوە بە نەوەکەی و بەناوی خۆیەوە ئیدمۆند رۆتچێڵد لە دایکبوی ١٩٢٦ بووەتە سەرۆکی لیژنەی ھاوکاری لەگەڵ ئیسرائیل لە ساڵی ١٩٦٧ چەندین بەرھەمھێنانی گەورەی لەگەڵ ئیسرائیل ئەنجامداوە لە سالانی پەنجاکاندا.

دواتر کۆمپانیاکانی رۆتچێڵد لە ھەمووجیھاندا دەستیان بە وەبەرھێنان کردوە لە کەرتی نەوت و مادە سروشتیەکانیتر تەنانەت ئەو کاڵایانەشی بازارێک بۆ ساغکردنەوەیان نییە ئەوان لەرێگەی کۆمپانیاکانیانەوە بەنرخێکی کەم دەیکرنەوەو جارێکیتر دەیخەنەوەبازارەکان.

لە ئێستادا سامانی رۆتچێڵدیە جولەکەکان نیوەی سەروەتی ھەموو جیھانە کەدەکاتە نزیکەی (٥٠٠) ترلیۆن دۆلار ھەر یەک ترلیۆن دۆلار دەکاتە ملیۆن ملۆن دیاریکردنی نرخی دۆلارو ئاڵتون و نەوت و زۆرێک لە کانزاکانیتر کەلەژێر دەستەڵاتی ئەم بنەماڵەیەدان، ٧٠% ئاڵتونی جیھانیان ھەیە ھەرخۆیان نرخیان دیاریدەکەن و یاری بە بازارەکان دەکەن بەپێی بەرژەوەندی بانکەکان، ھەرچی ھۆلیۆدو سینەماو شانۆی ئەمریکیە ھەر ئەو بنەماڵەیە خاوەنداری دەکەن، بانک دارەکانی ئەم بنەماڵەیە خۆیان ناوناوە (مۆنی ماستەر) یان (پێشەوایانی سامان و سەنەدەکان) پێگەی (شارل ئەیوب) دەڵێت: نزیکترین سەرۆکی ئەمریکا لەم بنەماڵەیەوە (بۆشی باوک) بووە، ئەو وڵاتەشی زۆر بێزاریان دەکات وڵاتی(چین)ە و زۆرترینی بانکەکانی جیھان ئەم بنەماڵەیە خاوەنداری دەکەن و کەناڵی(cnn) وەک کەناڵێکی تایبەتی بەکاردینن چونکە ئەو کەناڵە تایبەتە بەخۆیان ھەرچی کەناڵی ئاسمانی و پەخشی سەتەلایت و (ویکییلیکس) سێ یەکی ئاوی ئاڵتون لەسەرزەوی ھی ئەوانە جگە لە خاوەنداری زۆرینەی کانە ئاڵتونەکان و کانزاکانیتر لەسەر ئاستی جیھان،تەنانەت دەستیان بردوە بۆ وەرزش و بەتایبەتی پێشبرکیی ئەسپسواری و گرەوی پێشبرکیکان چونکە زیاترین دەستکەوتیان تێدایە ھەرخۆشیان سەرکردەکانی ماسۆنیەتی جیھانین و ئەڵقەی پەیوەندی سەرۆکەکان بە بەرژەوەندیەکانیانەوە رێکدەخەن، ئەم بنەماڵەیە بکوژی زۆرێک لە کەسایەتی و سەرۆکەکان بوون.

“ھێنری فۆرد” لە کتێبەکەیدا بەناوی(The International Jew) لە زمانی یەکەم جولەکە دەستیگرتبێت بەسەر ئابوری ئەمریکا کە”مایر ئامشێل بۆیر” دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتی رۆتچێڵدیە کە ئێستا جڵەوی ئابوری جیھانی گرتووە بە ھاوکاری کۆمەڵێک بانکی سەربەو کۆمەڵەو بنەماڵە جولەکەو کۆمپانیا سەھیۆنیە جیھانیەکانیتر بەتایبەت”لازارد” دەڵێت:”با یەھود دەستبگرێت بەسەر سامانی نەتەوەکاندا، دوای ئەوە ئیتر گرنگ نییە بەلامەوە کی یاسادادەنێت”.

بۆزیاتر خوێندنەوە/ لم بارەیەوە دەتوانرێت سود لە کتێبی (احجار علی رقعە الشگرنج) نوسەری ئەمریکی: ویلیام گای کار ببینیرێت.

بابەتی دواتر

received_1344154912332696

سەر ھەڵدانی ڕێککەوتن و پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان

ئا:شۆڕش کەمال “گدانسک” ھەموو نەخشەکانی جیھانی نوێی گۆری گەر لێرەوە دەستپێبکەین و گدانسک وەربگرین وردەکاری …

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *