d.shwan

بزوتنەوەی ئیسلامی ھێزێکی جەماوەری بوو

د.شوان قەڵادزەيى

 

لەدوای نسکۆی شۆڕشی کورد لەساڵی ١٩٧٥ودەرکەوتنی چەندین ھێزی ئایدلۆژی جیاوازلەسەرگۆڕەپانی کوردستان,ئاسایی بووتەوژمێکی ئیسلامی بەڕێبەرایەتی عولەما وزانا بێتە مەیدانی کاروئیعلانی جیھادوشٶڕش بکات لەدژی ڕژێمی دکتاتۆری بەغدا.

ھەرچەندە ئەوئیعلان کردنە زۆردواکەوت وپێویست بوو زانایان و تەوژمی ئیسلامی لەدژی ستەمی ڕژێمەکانی عێراق سەرقافڵەی شٶڕش وبەرخودان بوبان وبیان سەلماندبا کەپیاوی حرب ومیحڕابن..
و م جمال شارباڕێری
لەھەشتاکان چواچێوەی خەباتی باسک وتەوژمی شٶڕشگێری ئیسلامی فراوان بوو،چونکەلەلایەک جەوروستەمی ڕژێم گەیشتە لوتکە،لەلایەکی تریش سەرکردەیەکی وەکو بەرێزمامۆستا ملاعپمان ئەرکی ڕێبەرایەتیەکەی خستەسەرشانی خۆی.

لەدھۆک ھێزی انێاراللە کە سەیدایان مامۆستاملاانوەری گلی وسیدعلی شیلانی وچەندانی ترھاتنە ریزەکانی باسکەوەوئەێارواللەیان ھەڵوەشاندەوە،لەلایەکی ترسەرکردەوئەندامانی بزوتنەوەی پەیوەندی ئیسلامی [حرکە الرابگە الاسلامیە]ناونیشانی خۆیان وازلێ ھێناولە ریزەکانی بزوتنەوە دا گیرسانەوە کە لەنێویاندامامۆستا شێخ عبداللگیف ی واژەیی ومامۆستاشێخ محمدی بەرزنجی وچەندین کەسی سەرکردەو گەنجی دیاری تر،لەشکری قورئانیش کەباڵی سەربازی ئەوڕێکخراوەبوولە مەکتەبی سەربازی بزوتنەوە درێژەی بەکارەکانیدا.

ئینجابەرەبەرە زانا ناودارەکانی کوردستان نمونەی مامۆستاسید نجم الدین ی چەمجەماڵی ومامۆستاملامحمدی ھۆرێنی گەرمیان ومامۆستاکریکارو مامۆستامغدیدومامۆستاشەریف و م جمال شارباڕێری ومامۆستاعلی باپیرومامۆستا ملاقادری کۆکۆیی ومامۆستا علی مەمک ومامۆستاملاعلی پینجوینی ومامۆستا ملاێدیقی سەرگەتی ومامۆستا عبدالقادری برایەتی ومامۆستا سلمان و چەندین سەرکردەی ھەڵکەوتوی شاری ھەولیرلەپێش ڕاپەڕین لەگەڵ ژوالنون و ابوعلی الموێڵی لەریزەکانیدا دەرکەوتن..

لەبەرئەوەی بزوتنەوە لەسەرتاوە بەدەستێکی سپی ودڵێکی بەفرینی بۆسەرخستنی دۆزی ڕەوای کوردھاتەئاراوە،وە خاوەنی ڕابەرو قیادەیەک بووھیچ کەس بەشەرمی نەئەزانی لەدواوەی بڕوات،ھەرخودی ئەوە وای کرد ھەموتوێژوچینەکانی کوردستان لەخۆبگرێت، ھەرلەزانایان و ڕٶشنبیران وگەنجان و کەسایەتیەکۆمەلایەتیەکان و عەشائیروبەگ و ئاغاوات وتەوژمی نەقشی وقادری و ئەھلی مەژاھیب و سەلەفی وسەیدو شێخ وبنەماڵە ئاینیەکان ومامۆستایانی زانکۆو ئافرەتان و خویندکاران و ئەوانی تر،سەرجەمیان لە باوەشی میھرەبانی باسکدا بەئاسودەیی کورەی شٶڕشیان گەرم کرد.چەندین ئەفسەروپلەداری کوردو تورکمان و عەرەب پەیوەندی تایبەتیان بەوھیزە تازەوەکرد.

لەوکاتەدا واتەسەردەمی جەبەروتی بەعس دومەکتەب بۆبزوتنەوە جێی گرنگی پێدان بوون ئەوانیش مەکتەبی عەسکەری بەسەرپەرشتی بەریزمامۆستاملاعلی عبدالعزیزکەبەھۆی مێژوی رابردویی و ناسراوی وئازایەتی کاریگەری دیاری ھەبوولەسەربەگەڕخستنەوەی ڕوحیەتی بەرنگاری وبەرھەڵستی بەعس لەروی سەربازیەوەوبەخشینەوەی مەعنەویەتیش بەھیزە کوردیەکانی تر..

مەکتەبی ڕاگەیاندنیش لەڕێی گۆڤاری [النفیری عەرەبی ودەنگی باوەر]وھێڵەکانی تری ڕاگەیاندن بووە باڵوێزێکی ڕاستگۆبۆزیاترناساندنی تاوانەکانی ڕژێم بەکۆمەڵگەی مردوی ئەوکاتەی نێودەوڵەتی وناساندنی دۆزی ڕەوای گەلی کوردستان.کەلەزۆربەی وێستگەکاندا خامەوقەڵەمە بەبڕشتەکەی بەرێزمامۆستاملا احمدکاکە محمودھەمیشە کاری ئەکردولەکێلاندا خۆی ڕانەئەگرت..

شێوازی کاری باسک نەک تەنھا لەباشور بەلکولەناوکوردەکانی رۆژھەلاتی کوردستانیشداتەواو ڕەنگی دابۆوەوپەرەی سەندبوو،چونکە بزوتنەوە بەمۆدێلێکی تازەوە شٶڕشی دەست پێکرد،کە خۆماڵی بوون وئیسلامی بوون و خۆشەویستی خەڵک و خاک و دلسۆزی وراستگۆیی وخاکی بوون لەسیماکانی بوون،لەھەمان کاتا موعجیب نەبووبە نەسیم و شنەبای ولاتانی دەوروبەروعەرەب،یاخود بیرۆکە و بیردۆزە ماوە بەسەرچووەکانی ڕۆژەھەڵات و ڕٶژئاوا،وەکردەوەکانی لەوکاتەدا پێش قسەکردن بووە، بۆرزگاری وئازادی خەلکی کوردستان دەیان سەرکردەو پێشمەرگەی کردۆتە قوربانی ،یاخودلەزیندانەکانی بەعسدالەسێدارەدراون وە کومامۆستا ملامحمدی کونە فلوسەوحاجی منوروشەھیدخاڵێ و..ھتد..

ھەرئەوئاراستەیەش بوووای کرد کە بزوتنەوە ڕٶڵی گەورەببینێت لە سەردەمی شاخ و ڕاپەڕین ودوای ڕاپەرین،وەلەپرۆژەی ئازادکردنی عیراق وەکوسێیەم حزبی کوردستان ناوی تۆماربکریت،لەکۆنگرەکانی تاران و ڤیەنناوکۆلنی ئەڵمانیاونیورک ولەندەن موێعب ئاسا و راسگۆیانە پەیامی کوردانی مەزڵوم و ھەڵەبجەوئەنفالی بەدونیائەگەیاند..

لەئێستادا کەکوردستانی باشوربەدەست چەندین قەیرانی سیاسی و ئابوری ویاسایی وکۆمەڵایەتی تێ ئەپەڕێت بەتایبەت کەبزوتنەوە لەدەرەوەی حکومەت و دەسەڵاتە و لەھەمان کاتیشدا بۆھێنانەدی ئەمڕۆی کوردستان خوێن و قوربانی پێشکەش کردووە وھیجرەت و ئاوارەیی وو تاڵ و سوێری چەشتووەوژیانی ناوئەشکەوتی لەبری دۆشەکی گەرم ھەڵبژاردووە، ڕەوانییە لەبەرامبەرقەیرانەکان وستەمی سەر فەرمانبەران و مامۆستایان وجەماوەر دەنگی دلێرترنەبێت، بەتایبەت کەلەدەرەوەی یاسا و داخستنی پەرلەمان بەئەجیندای حزبی و دەسەڵات خەڵک برسی ئەکرێت وپاشەکەوتی زۆرەملێی بەسەر فەرمانبەران ئەسەپێندرێت و رۆژلەدوای ڕۆژباج و ڕسوماتی لەسەرھاولاتیان زیادئەکریت وڕێژەی ھەژاری و بێکاری بۆسەرولەسەدا٢٥بەرزئەبێتەوە،وە جۆرەھا کلتوری ناپەسندلەناوکۆمەڵگەی کوردەواری بڵاوئەبێتەوەوبازرگانی کردن بەمادە ھۆشبەرەکان ئەبێتەدیاردە ونێرگەلەکێشان وتریاکیش گەنجانی ولاتی داروخاندووە.

بەھۆی نادادی و ستەمی دەسەلاتیشەوە زەویەکشتوکاڵیەکان داگیرکراون وتەنانەت شوێنێک نەماوەتەوە شوان و گاوانەکان ئاژەڵەکانی لێ بلەوەڕێنن،وەبەھۆی کەم تەرخەمی حکومەت وھاوکاری نەکردنیان بەرھەمەکانی جوتیاران بەبازارناکریت وزەرەرمەند ئەبن .لەبری پێدانی بەخشین بەخوێندکارانی زانکۆپارەیان لێ وەرئەگیرێت وبەشی ناوخۆیشیان بەکرێ پێ ئەدرێت.

لەئەنجامی پیسبوونی ژینگەوگرنگی نەدان بەئاسایشی خۆراک وبەرەڵایی بازار زۆرینەی خەڵکی کوردستان نەخۆشەوحالەتی دەرونی ناجێگیرە،نەخۆشخانە ئەھلیەکانیش خەریکی ڕوتانەوەی خەلک و نەخٶش وھاونیشتمانیانن،خوێندنی باڵازیاتربەرەوپارالێل وتایبەتی ئەچیت،ئەوە لەکاتێکدایە کەکوردستان لەسەر دەریای نەوتەوبەردەوامیش ڕۆژانە زیاترلەملیۆنێک بەرمیل نەوت ئەفرۆشرێت ونرخی بەرزئەبێتەوە بەڵام خەڵک زیاترھەژارئەبیت وگرانی زیاترتەشەنەئەکات و خەلک یادی گرانی سەردەمی جەنگی جیھانی ئەکاتەوە.

لەبەرئەوە پێویستە بزوتنەوە لەویادەدا بەئیرادەیەکی بەھێزەوە بەپشت بەستن بەجەماوەروبەنەخشە ڕێگایەکی کردەییەوە پەیام بداتە دەسەڵات و بەڕاشکاوی بەحزبە دەسەڵاتدارەکان بڵێت ئێمە ناتوانین لەبەرامبەرئەم ھەمووگەندەڵی و ناعەدالەتی و ناشەفافی داھات وبرسی کردنی ھاونیشتمانیانمان بێ دەنگ بووەستین،وەھەر ڕٶژە لەپارکیک یالەمەیدانێک بەئامادەبوونی رابەری گشتی ومەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی کۆبوونەوەی جەماوەری ئەنجام بدات وھەنگاوبەھەنگاوفشارەکانی زیادبکات وکارتی سورلەبەرامبەریان بەرزبکاتەوە بەمەبەستی چارەسەری قەیرانەکان و پشتیوانی جەماوەر[ان اللە لایحب الجھربالسوء الامن ڤلم….]،چونکە سەدان و بەڵکوھەزاران مەزلوم لەکوردستان ھەیەو ھاوارئەکات[وامعتێما]بەلام معتێمێک نییە وەلام بداتەوە و ڕآشکاوانە ھەڵوێست بنوێنێت،گرنگە لەم دۆخە ناھەموارەدا باسک ئەوبۆشاییە پڕ بکاتەوە وخامۆشی بشکێنێت وبۆھەمووئەگەرەکان ئامادەسازی بکات،وەنوێنەریش بۆلیژنەی ڕێفراندۆم دیاری نەکات تابەڵێنی پڕٶتۆکۆلی بۆچارەسەری گرفتی موچەی فەرمانبەران و قەیرانەکانی ترلەلایەن دەسەڵات وحزبە حوکمڕانەکانەوە بەتایبەت یەکێتی وپارتی رانەگەیەنرێت.

لەبنچێنەدا ئەوە ئەرکی سەرەکی وڕاستەقینەی ئێمەیە لەھەمان کاتدا،گەرانەوەیە بۆئەێاڵەتی سیاسەتی سەرەتاکانی ڕاگەیاندنی بزوتنەوە،جگەلەوە باس کردنی دادگەری لەژێر لێوانەوە ھیچ لە دۆخەکە ناگۆڕیت ورەنگی ئاڵاونوسراوەکەی سەری ھیج بەرجەستە ناکات ولەدروشم تێ ناپەڕێت و خەلکی کوردستانیش ھوشیاروبەئاگایە.

بابەتی دواتر

received_1820747984919189

لادان لە ئەقڵ و ژیری بۆ مرۆڤ گونجاو نیە

عوسمان زەڵمی بزانە بۆ ھەموو چاکەو پیاوەتیەک جوڵێنەر و ڕێکخەرێک ھەیە ، وە بۆ ھەموو …

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *