images

مێژووی برای سەرۆك كۆمارەكانی ئێران
ئەم سەرۆك كۆمارانە پۆستییان نەبەخشیوەتە براكانیان

سەعد مەلا عەبدوڵڵا گوڵپی

لەدوای شۆڕشی كۆماری ئیسلامی ئێرانەوە حەوت كەس بونەتە سەرۆك كۆمار و هەریەكەشیان بە جۆرێك رووبەرووی گرفت و كێشە بونەتەوە، سێ سەرۆك كۆماری سەرەتای ئێران هیچ رۆڵ و پۆستێكیان بە براكانیان نەدا تەنانەت دەتوانین بڵێن برای یەكەمین سەرۆك كۆمار لە خودی سەرۆك كۆمار ناودارتر بوو، بەڵام لە خولی هاشمی رەفسەنجانی رووی براكانی سەرۆك كۆمار پڕ رەنگتر بوو و بەو هۆیەوە بوونی براكان لە كاروباری ئیداریدا زیاتر خۆی نیشان دا، بەڵام برایەكی سەرۆك بووە قوربانی جیاوازییەكانی نێوان ناوەند و سەركردە باڵاكانی وڵات، حسەین فەرەیدون برای حەسەن روحانی سەرۆكی ئێستای ئێران بەهۆی بابەتی دارایی لەلایەن رێكخستنە ئەمنییەكانی ئێرانەوە دەستگیر كرا، لێرەوە مێژووی براكانی سەرۆك كۆمارەكانی ئێران روون دەكەینەوە.

بەنی سەدر
فەتحوڵڵا بەنی سەدر برای گەورەی ئەبولحەسەن بەنی سەدری یەكەمین سەرۆك كۆماری ئێران كە بە هەڵبژاردن دەرچوو، فەتحوڵڵا بەنی سەدر لە ساڵی 1921 لەدایك بووە، دوای دەرچوونی لە بەشی یاسا لە كاتی سەردەمی شای پەهلەویی وەك دادوەر كاری كردووە و لە كاتی حكومەتی موسەددەف ناوبراو یەكێك لە گەنجترین دادوەرەكانی ئەو كات بووە، دوای كودەتای ساڵی 1953 فەتحوڵڵا بەنی سەدر و هاورێیانی راپەرێنی بەرگری نەتەوەیی ئێرانیان دروست كرد لەو كاتەدا بوونە ئۆپۆزسیۆنی شای ئێران، دوای هاتنی كۆماری ئیسلامی ئێرانیش فەتحوڵڵا بەنی سەدر یەكێك بوو لە نوسەرانی یاسا بنەرەتییەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران.

ناوبراو لە حكومەتی كاتی مەهدی بازرگان وەك وەزیری دادی وڵات كاری دەكرد، كاتێك برا بچوكەكەی ئەبولحەسەن بەنی سەدر وەك سەرۆك كۆماری ئێران هەڵبژێردرا ناوبراو پۆستی راوێژكاری یاسایی سەرۆك كۆماری وەرگرت، بەنی سەدر لە هەڵبژاردنەكانی یەكەم ئەنجومەنی وڵات بەشداری كرد، بەڵام نەیتوانی سەركەوتن بەدەست بهێنیت و نەچووە نێو پەرلەمانی ئەو وڵاتە، ناوبراو دوای لەكارخستنی بەنی سەدر لە سەرۆكایەتی كۆماری ئێران دەستگیر كراو خرایە زیندانەوە، بەڵام دوای ماوەیەك ئازاد كرا، فەتحوڵڵا بەنی سەدر لە ساڵی 1996 كۆچی دوایی كرد.
رەجایی

حسێن رەجایی برا گەورەی محەمەد عەلی رەجاییە، دووەمین سەرۆك كۆماری ئێران لە ساڵی 1923 لە پارێزگای قەزوین لەدایك بووە، ئەو لە دیمانەیەكیدا كە لە پێگەی (جماران) ئەنجامیداوە باس لە خێزانەكەی دەكات و دەڵێت، باوكم لە قەزوین دوكانی كوتاڵی هەبوو، رۆژێك لەگەڵ 600 دوكانیتر دوكانەكەمان سووتا، كاتێك شەڕی جیهانیش دەستی پێكرد مەرجەكان بەشێوەیەك بوون كە ئیتر نەماندەتوانی لە قەزوین بمێنینەوەو بەرەو تاران كۆچمان كرد، دوای كۆچی دوایی باوكیشم لە ساڵی 1936 سەرپەرشتی خێزانێكی 5 كەسیم دەكرد هەرچەندە دوو خوشكم هاوسەرگیرییان كردبوو، بەڵام سەرپەرشتی دوو خوشكیترم لەگەڵ محەمەد عەلی كە تەمەنی 3 ساڵ بوو كەوتە ئەستۆی من.

لەبەرئەوی لە قەزوین سەرقاڵی كاركردن بووم، بیرم لەوە دەكردەوە كە لە شوێنیك جێگری ببین، لەبەرئەوە دوكانەكەی باوكم فرۆشت‌و پارەكەیمان دابەش كرد و تارانمان بەناونیشانی تاكە شارێك كە هەمیشە پەیوەندیم پێوەی هەبوو هەڵبژارد، كاتێك هاتینە تاران محەمەد عەلی كەوتە كاركردن و لە بازار دەستی كرد بە شاگردیكردنی خەڵكی و هەموو رۆژێك پێكەوە دەچووینە سەر كار، محەمەد عەلی كارەكەی لە شاگردییەوە گۆڕی بۆ (دەستگێڕی) و توانی درێژە بە خوێندنەكەشی بدات و لە نوسینگەی خانەی ئیسلام لە ناوچەی قەلی خان، توانی پۆلی نۆیەم بە سەركەوتووی تێپەڕێنێت، دواتر چووە نێو هێزی فڕۆكەوانی بۆ ئەوەی لەوێ كارەكانی بكات.

هیچ بۆچونێك لەبەرانبەر برای دووەمین سەرۆك كۆمار دروست نەبوو، ئەو لەو بارەوە دەڵێت، شەهید رەجایی بە چاوكردن لە ئیمام خومەینی هیچ كام لە خزم و نزیكەكانی نەخستنەسەر كار، هیچ كاتێكیش لەو كەسانە نەبوون كە فەرمان بەسەر دەورەبەریاندا بكەن، لەگەڵ گەیشتنی بەو پۆستە ئاگاداری دەوروبەری بوو.

خامەنەیی
عەلی خامەنەیی سێیەمین سەرۆك كۆماری ئێران و رابەری ئێستای شۆڕشی ئیسلامی ئێرانە و سێ برای هەیە، سەید محەمەد حسەینی خامەنەیی لە ساڵی 1935 كە براگەورەیەتی لەدایك بووە، محەمەد حەسەن خامەنەیی برایەكیتری ناوبراوەو ئەندامی گروپی بەرگیركار بووە لە پیشەسازییەكانی نەوت و وەك ئەندامی بنەڕەتی لیژنەی پێداچوونەوە لە كەموكوڕییەكانی كارمەندانی وەزارەتی نەوت و چەندین پۆستی تری هەبووە، سەیدی هادی خامەنەیی یەكێكیترە لە براكانی خامەنەیی و چوار خولی پەرلەمانی ئەندامی پەرلەمان بووە و ئەندامی كۆمەڵەی روحانییەكان بووە، هەروەها بەڕێوەبەری دوو رۆژنامەی جیهانی ئیسلامی و ژیانی نوێ بووە كە هەردووكیان لەلایەن حكومەتی ئێرانییەوە داخران، ناوبراو لەكاتی بانگەشەی هەڵبژاردنەكانی كۆماری ئێران لە ساڵی 2009 بەپێچەوانەی بۆچونەكانی براكەی، پشتگیری لە پەیامەكانی میر حسێن موسەوی كردووەو دژایەتی ئەحمەدی نەژادی كردووە.

هاشمی رەفسنجانی
ئەكبەر هاشمی رەفسەنجانی، چوارەمین سەرۆك كۆماری ئێران، چوار برای بەناوەكانی قاسم و محەمەد و ئەحمەد و مەحمود هەیە، برا گەورەكەی كە ناوی قاسمە لە ساڵی 1965 كۆچی دوایی كردووە، محەمەد هاشمی بەناوبانگترین برای هاشمی بووە‌و لە ساڵی 1942 لەدایك بووە و لە ساڵی 1982 بۆ 1994 سەرۆكایەتی دامەزراوەی سەداو سیمای كۆماری ئیسلامی ئێرانی كردووە، ناوبراو دوای كۆتایی هاتنی سەرۆكایەتی رەفسەنجانی لەگەڵ براكەی لە ئەنجومەنی دیاریكردنی بەرژەوەندییەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران تا كۆتایی تەمەنی هاشمی سەرۆكی نوسینگەكەی ناوبراو بووە، محەمەد هاشمی لە هەڵبژاردنەكانی سەرۆكایەتی كۆماری ئەمساڵ كاندید بوو، بەڵام خۆكاندیدكردنەكەی لەلایەن ئەنجومەنی راوێژكاری رەد كرایەوە.

خاتەمی
محەمەد خاتەمی پێنجەمین سەرۆكی كۆماری ئێران بوو، دوو برای بەناوەكانی محەمەد رەزا و عەلی هەیە، عەلی خاتەمی هەڵگری بڕوانامەی ماستەرە لە ئەندازیاری پیشەسازی لە زانكۆی بروكلین، لە خولی دووەم سەرۆكایەتی خاتەمیدا وەك سەرۆكی نوسینگەی سەرۆك كۆماری كاری كردووە و دوای كۆتایی هاتنی خولی براكەی وەك بەرپرسی نوسینگەكەی لە دامەزراوەی باران دەستی بە چالاكییەكانی كردووە، محەمەد رەزا خاتەمی پزیشكی پسپۆڕی نەخۆشیەكانی گورچیلەیە كە لە ئێران و بەریتانیا پێشینەی پزیشكی هەبووە، دوای ئەوە كە محەمەد خاتەمی وەك سەرۆك كۆمار هەڵبژێردرا، رەزا خاتەمیش وەك بریكاری وەزارتی تەندروستی دیاری كراو ئەو بوارەی لە ئێران چالاكتر كرد، ناوبراو لە ساڵی 2000 و لە هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی وڵاتەكەی وەك نوێنەری تاران هەڵبژێردرا و بووە جێگری سەرۆكی پەرلەمان، لەو ساڵەدا ناوبراو توانی زۆرترین دەنگ لە مێژووی وڵاتەكەی بەدەست بهێنێت.

محەمەد رەزا عارف لە ساڵی 2015 توانی ریكۆردی بەدەستهێنانی زۆرترین دەنگ بەدەست بهێنێت، دوای كۆتایی هاتنی خولی خاتەمی دەورانی محەمەد رەزاش كۆتایی هات و چەند ساڵێكە هیچ دەنگێكی نەماوە، محەمەد رەزا خاتەمی لە ساڵی 2015 ئاشكرایكرد بەهۆی تۆماركردنی سكاڵا لە دژی لەلایەن سوپای پاسداران چوونە دەرەوەی وڵاتی لێ قەدەغە كراوە.

ئەحمەدی نەژاد
داود ئەحمەدی نەژاد تاكە برای مەحمود ئەحمەدی نەژاد شەشەمین سەرۆكی كرماری ئێرانە، ناوبراو ئەندامی پێشووی بەشی ئیتڵاعات و ئاسایشی سوپای پاسداران بوو، لە بەشی زانستە سیاسیەكان و ماستەری لەو بوارەدا بەدەست هێناوە، دوای ئەوەی مەحمودی برای بوویە سەرۆك كۆمار دەستەی پشكنین و چاودێری پێسپێردرا، ناوبراو لە ساڵی 2008 بەهۆی دروست بوونی جیاوازی لەگەڵ براكەی لەسەر ئەم كارە لابرا و دەوترێت جیاوازی بۆچون لەنێوان ئەم دوو برایە بۆ یەكێك لە بەرپرسانی ئەو وڵاتە دەگەڕێتەوە، دواتر ناوبراو پلەیەكیتری حكومی پێدرا، ناوبراو دوای كۆتاییهاتنی خولی مەحمود ئەحمەدی نەژاد خۆی بۆ پۆستی سەرۆكایەتی كۆمار كاندید كرد، بەڵام دواتر لە بەرژەوەندی عەلی ئەكبەر ویلایەتی پاشەكشەی كرد.

حەسەن روحانی
حسەین فەرەیدون لە ساڵی 1963 لەدایك بووە و برای راوێژكاری تایبەتی حەسەن روحانی حەوتەمین سەرۆك كۆماری ئێران و سەرۆكی نوسینگەی براكەیەتی، ناوبراو پێش ئەم پۆستەی راوێژكاری محمەد جەواد زەریف وەزیری دەرەوەی ئێران بوو، لە سەرەتای شۆڕشی ئیسلامی ئێران لە ساڵی 1978 حسیەن فەرەیدون پارێزگاری كەرەج بووە و ماوەیەكیش باڵیۆزی ئێران بووە لە مالیزیاو چەندین پۆستیتری وەرگرتووەو سەركەوتووانە كۆتایی بەكارەكانی هێناوە، بەڵام ئەمیش وەك برای سەرۆكەكانیتر كەوتوەتە سەر زمانی هاووڵاتیان.

ناوبراو یەكێك بووە لەو كەسانەی لە تیمی گفتوگۆكانی ئەتۆمی بەشدار بووە وەك چاو و گوێی براكەی، هەموو ووردەكارییەكانی ئەم گفتوگۆیانەی پێ گەیاندووە، لە یەكێك لە كۆبونەوەكاندا بۆ ئەوەی ئامادەبوانی كۆبونەوكە تێنەگەن بە زمانی تایبەتی نێوان خۆی و براكەی (روحانی) قسەی بۆ كردووە.

بە هەرحاڵ ناوی حسێن لە گەندەڵییەكانی وڵات تۆمار كراوە ئەو تۆمەتبار كرا 5 ملیار تمەنی بردووە، لەلایەكیتریشەوە دەوترێت هاوسەری ئەم حسێنە خانوویەكی بە بڕی 16 ملیارد تمەن كروە و كردویەتییە دیاری بۆ كەسێكی نزیك خۆی.

حسین فەرەیدون ئەمساڵ بەهۆی گەندەڵی دارایی دەستگیر كراوە.

خەڵك

بابەتی دواتر

FB_IMG_1502981068644

شاندێکی بزووتنەوەی ئیسلامی سەردانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان لە سلێمانی دەکات

باسک نێت-سلێمانی سەرلە بەیانی ئەمرۆ١٧ / ٨ / ٢٠١٧ شاندێکی بزووتنەوەی ئیسلامی کە پێکھاتبوون لە …

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *