22657326_1484572438290942_709268436_n

فیدڕاڵی،ڕاستیەکە تاڵیشبێ دەبێ بینۆشین.

ن.شۆرش کەمال
ئەوەی رودەدات ڕاستییەکی تاڵە گەر بمانەوێت یان نا ڕوداوەکان تازەقەوماون، گرێی دەستەکان کەوتوونەتە ددان، هەندێکیشی زۆر لەوە ئاڵۆزترن پێشبینی دەکران.. حکومەتی هەرێمی کوردستان و حیزب و هێزو لایەنە سیاسیە دەستڕۆیشتووەکان لەبیریان چووبوو عێراق وڵاتێکی فیدڕاڵییە..ڕوداوو پێشهاتە ناسروشتییەکان واقیعێکی کاتی یان پەردەیەکی خەیاڵی دروستکردبوو بەرپرسانی کورد لەیادیانکردبوو هەرێم دەبێت پابەندی دەستوری عێراق بێت و لەناو یاساو ڕێساکانی دەوڵەت دەرنەچێت.
هەر کە عێراق گەڕایەوە سەر باری ئاساییخۆی لەدوای جەنگی داعش بەرەو ناوەندی بڕیار هەنگاوی نا، عێراق ئیتر ویستی وادەخوازێ لە ئاست سەرکەشیەکانی هەرێم سنورێکدابنێ چوونکە مەترسی جیابوونەوەی هەرێم و پابەندنەبوونی هەولێر بە بڕیارەکانی بەغدا لەڕابردوودا خاڵی لاوازی حکومەتی عێراق بووە.
عێراق وەک دەوڵەتێکی فیدراڵی بەپێی دەستور توانی هێزی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی قایلبکات و ڕەوایەتی و دان پێدانانی دۆستەکانی بۆخۆی مسۆگەربکات لەپێناو گەڕاندنەوەی ناوچە جێناکۆکەکان، وڵاتانی ئیقلیمیش هەر زۆر زوو هاتنە سەرخەت و ئەو چانسەیان بە بەغدادا بۆگرتنەبەری رێوشوێنە ئەمنیی و سەربازیەکان، گەمارۆدانی هەرێم پێشهاتێکی چاوەڕوانکراو بوو، پرۆسەی سەربازی بە تەکنەلۆجیای سەربازی نوێی ئەمریکی و ئیقلیمی پرۆسەکەیان خێراترکرد، پەیوەندی دیبلۆماتی هەرێم و بەغدا لەماوەی سێ ساڵی ڕابردوو رۆژدوای رۆژخراپتربوو ئەمەش وایکرد هیچ پردێکی پەیوەندی نێوان هەولێرو بەغدا نەمێنێت، لەسەر ئاستی ناوخۆش هەرێم بە قۆناغێکی پڕقەیران و ئاڵۆزدا تێدەپەڕی لە سەرجەم بوارەکانی” ئابوری، کۆمەڵایەتی، سیاسی،سەربازی” کێشەناوخۆییەکان بەتەواوی هەرێمیان لەرزۆککرد “متمانە و ئینتما” بەهۆی نادادپەروەری وگەندەڵی دەستەڵاتی کوردی بۆ نیشتمان بەجۆرێک لاوازبوو تەنها خۆی لە بەرژەوەندی تەسکی حیزبی و ماددی دەبینییەوە هەردوو حیزبی دەستەڵات”پارتی و یەکێتی” بەتەواوی پایەکانی حوکمڕانیان بۆ خۆیان قۆستبوەوە، لەنێو خۆشیاندا تەنها لەسەر بنەمای”قازانج” و دەستکەوتە ماددیەکانیان ڕێکدەکەوتن دابەشکردنی “بیرەنەوت”ەکان و ژمارەی “تانکەرە نەوتەکان” و “خاڵە گومرگیەکان”و”فڕۆکەخانەکان”و”کۆمپانیاو بزنز” بڕی دەستکەوتی حیزبی و شەخسی نێو ئەو دووحیزبە بەتەواوی باڵانسی هێزو حوکمڕانی و سنوری حکومڕانی ناوچەگەریشی دیاریدەکرد.
جووت سەرکردایەتی هاوبەشی هەرێم خەونی دەوڵەتبوونێکیان لەسەر ئەم بنەمایانە بۆ داهاتووی خۆیان دەبینی و بەناچاری خەڵکی هەرێمیشیان بۆ پرۆسەی “ڕیفراندۆم” پەلکێشکرد، تۆمەتی “خیانەت و خائینبوون” درایە هەرکەس و حیزبێکی نەیار بەم پرۆسەیە ڕازی نەبوایە یان تێبینی لەسەر هەلومەرجی ناپێگەیشتوی ئێستای هەرێم بکردایە بۆ ئەوپڕۆسەیە، زۆرێک لە رۆشنبیران و شارەزایان و حیزب و لایەن دەرکیان بەو مەترسیەکردو ڕونکردنەوەیاندا بەڵام “بڕیاری ئارەزوو” بەسەر لۆژیک و خوێندنەوەی واقیعەکەدا زاڵبوو، لەئاستی ئیقلیمی دەوڵەتانی دراوسێ بەتوندی هەڵوێستەیانکردو ڕاشکاوانە پەیامی ناڕەزاییان تا ئاستی هەڕەشەبرد بەڵام هەرێم هەرگوێی نەگرت، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و بەتایبەت هاوپەیمانی دژی داعش و تیرۆر هۆشداری و ناڕەزایی وڵاتان بە لێدوان و نامەو لەڕێگەی نوێنەرانی قونسوڵەکان بەبەرپرسان گەیشت تا ئەوکاتەش چانسی هەرێم بۆ گفتوگۆ لە گەڵ بەغدا هێشتا بەهێزبوو بەڵام هەموو هەوڵەکان بێسودبوونو سەرەنجام “ڕیفراندۆم” بۆ گشتپرسی سەربەخۆیی لە رۆژی 25/9/2017 ئەنجامدرا.
دوای گشتپرسی هیچ دەوڵەتێک بەفەرمی پشتگیری ڕیفراندمی هەرێمی نەکردو بە بڕیارێکی تاک لایەنانەو دوورلەلۆژیک ناوبرا و بەغداش ئەنجامەکەی بە نایاسایی ونا دەستوری وەسفکردو داوای هەڵوەشاندنەوەی کرد،کۆمەڵگای نێودەوڵەتی و وڵاتانی ئیقلیمی پشتگیریان لە بڕیارەکەی بەغداکراد دواجار کورد بەتەنها مایەوە.
بەغدا ئەم هەلە ئاڵتوونیەی لەکیس خۆی نەداو هەرزوو لەشکرکێشی بۆسەر ناوچە جێناکۆکەکانی ماددی (140)ی دەستوردەستپێکرد و لەماوەی دوورۆژدا زیاتر لە45%ی خاکی هەرێم کەوتەوە ژێردەستەڵاتی حکومەتی فیدڕاڵی عێراق.
مەترسیەکە لێرەدا ناوەستێ، ئێستا ترس لە لەدەستدانی تەواوی خاکی هەرێم و لەنێوبردنی دەستکەوتەکانی ڕاپەڕینی 1991یش هەیە.. ترسی لەنێوبردنی هەموو ئەودەستکەوتانە هەن کە خەڵکی کوردستان دەیان ساڵە خەباتی لەپێناوکردوە..چوونکە هێزە عێراقیەکان دەیانەوێت بگەڕێنەوە سەر بنەماو مەبدەئی”فیدراڵی” ئەوەش بۆ عێراق هەلێکی گەورەیە چوونکە دەستور ڕێگەی دەدات تا بچێتە سنورەکان و پۆلیسی فیدڕاڵ دەتوانێ بچێتە هەرجێگایەک حەزبکات.
کورد بە فیدڕاڵی زۆر شت دەدۆڕێنێت کە بە خوێن و خەبات و لەژێر ماددەو دەق و دەستورەکان دەستیکەوتووە، چونکە یاساکانی فیدراڵی بوون تاڕادەیەک بۆ عێراق لاستیکین هەر لەبنەڕەتدا رێگە بە هەڵگەڕانەوەو جیابوونەوە نادەن، عێراقیش پێشتر یەکگرتنی “کۆنفیدراڵی” نەبووە تا دوو دەوڵەت یان زیاتر هاتبێتن و کۆنفیدڕاڵیان چەسپاندبێت، بۆیە لە دەستوری فیدراڵی مافی جیابوونەوەش نادرێت تەنها بەڕەزامەندی دەوڵەتی ناوەند بەغدانەبێت کە ئێستا بەهیچ شێوەیەک ڕازی نابێت.
گرفتەکە لێرەوە دەستپێدەکات ئێمەی گەلی کورد زۆرێک لەدەستکەوتەکانمان بەخێرایی یەک لەدوای یەک لەدەستدەدەین لەکاتێکدا کە دەتوانرا بە حیکمەت پێش ئاڵۆزکاندنی بەغدا لەڕێگەی گفتوگۆوە زیانەکان کەمبکرانایەتەوە.. ئێستا گەڕانەوەی هەژموونی عێراقیبوون لەسایەی دەستورە فیدراڵیەکەیەوە ڕاستیەکە ئەگەر تاڵیشبێ دەبێ بینۆشین.
بۆیە لە ئێستادا دەبینین زۆرێک لە حیزب و سەرکردەکان لەوە گەیشتوون بەغدا چی دەوێت؟ تا کوێ ئەیەوێ بڕواو سوپاو پۆلیسی بۆ بەرێ ؟!!..”بیرە نەوتەکان، پاڵاوگەکان، فڕکەخانەکان، سنورەکان، گومرگەکان، دادگاکان، فەرمانگەکان، هەڵوەشاندنەوەو دروستکردنەوەی هێزو دامەزراوە ئەمنی و سەربازیەکان”یش دەگرێتەوە.
بۆیە گەر هەرێم بە خێرایی و لە ڕێگەی دانوستان و گفتوگۆ نەتوانێت لە کاتێکی کەمدا بەغداڕازیکات بەنێوەندگیری وڵاتانی تری ئیقلیمی و هاوپەیمانان لەپێناو ڕاگرتنی ئەمدۆخە لە ئاستێکدا بۆ پاراستنی هەندێک لەبەرژەوەندیەکانی خەڵکی کورد ئەوا هەژموون –هیمنە-ی فیدڕاڵی بوون دواین دەستەڵاتەکانی خۆی بەزیادیشەوە دەچەسپێنێت وەک ئەوەی ئێستا لەپارێزگاو ناوچەکانی تری عێراق دەیکات یان هەر مەترسیەکیتر لە ئەگەری داڕشتنەوەی دەستوری عێراق وەک ئەوەی لە پەرلەمانی عێراق ناو بەناو گوێمانلێیدەبێت.

بابەتی دواتر

FB_IMG_1511512730976

ڕابەری گشتی پێشوازی لە کونسوڵی گشتی کۆماری تورکیا کرد

باسک نێت-ھەولێر ڕۆژی پێنج شەممە ٢٣ـی تشرینی ٢٠١٧، مامۆستا عیرفان عەلی عەبدولعەزیز ڕابەری گشتی بزووتنەوەی …

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *