زاناكان بەرزترن : بەبۆگەنی دەمی نەزان وگەمژەكان پیس نابن

زاناكان بەرزترن : بەبۆگەنی دەمی نەزان وگەمژەكان پیس نابن

م.ناصيح مجيد
…..
زانایانی ئیسلام خاوەنی پێگەیەكی كۆمەڵایەتی و ئاینی خۆیانن و ئەمەش منەتی كەس نیە لەسەریان بەڵكو پلەو پایەیەكە ،كە خوای گەورەو پێغەمبەرەكەی صلی اللە علیە وسلم بۆی دیاری كردوون،بۆ ئەو مەپەستەش پەروەردگار كۆمەڵێك خاسیەت و تایبەت مەندی پێداون لەسەركردایەتی كردن و ڕابەرایەتی كردن و فەرمان كردن بەچاكەو بەرگری كردن لە خراپەو ئاراستەكردنی كۆمەڵگا و بانگەواز كردن بۆ ئیسلام و لادانی كەندو كۆسپەكانی بەردەم بانگەواز،جا هەركاتێك زانایان تێكڕای ئەمانەو ئەو سیفەتە بەرزانەی كە قورئان و فەرموودەی شیرینی پێغەبەر صلی اللە علیە وسلم، بۆی دیاری كردوون لەخۆیاندا بەرجەستەكرد ئەوانە دەبنە میرات گری پێغەمبەران ،كاتێكیش ئەم دیاریە پەروەردگاریە بەرهەركەس كەوت ئیتر بۆ هیچ كەس و لایەنێك نیە سوكایەتیان پێ بكات و هەركەس ولایەنێكیش دەست بۆ ئەم سنورە شەرعیە بەرێت ئەو هێڵی سوری بەزاندووە، جا با دەیان ناو نیشانی پڕ درۆ لە خۆی بنێت .هەندێ لە زانایان دەفەرموون گوشتی زانایان ژەهراویە و هەركەسێك دەستی بۆ بەرێت خۆی دەكوژێتەوە،پێش ئەوەی بمرێت خوای گەورە سزای خۆی ئەڕێژێ بەسەریدا.ئەهلی سونەو جەماعە بەڕێزەوە سەیری زانایان دەكەن وبەوشێوەیەش زیاتر لە خوای گەورە نزیك دەبنەوە.حەسەن ئەفەرمێ “مردنی زانایەك لەئیسلامدا برینێكەو ساڕێژ بوونی بۆنیە هەتا ڕۆژ لەسەر زەوی هەڵبێت”سفیانی سەوری ئەفەرمێت “ئەگەر زانایەك لەسەر لوتكەی شاخێك بێت ،ئەو كۆمەڵی موسڵمانانە”لە فەرموودەیەكی قوردسی داهاتووە، ئەوانەی دەست درێژی دەكەنە سەر ئەولیای خوا ئەوە بڕیاری شەڕیان داوە لەگەڵ خوا” دیار بەشی ئەمانەش تەنها تێك شكانە بۆیە هەندێ لەزانیان ئەفەرموون : هەركەس دەست بۆ كەرامەت و عرزی زانایان بەرێت ئەوە نزیكە لە ئاگری دۆزەخەوە”خەتیبی بەغدادی ئەگێڕێتەوە لە ئیمامی شافعی وئەبی حەنیفە ڕەحمەتی خوای گەورەیان لێبێت ئەفەرموون :ئەگەر زانایان و فەقیهەكان ئەولیای خوا نەبن ئیتر ئەولیا نیە لەسەر زەوی ” ئەوەی ئەمڕۆش لە كوردستان دەگوزەرێت و هەندێ كەسی (زەنیم) و نەفس نزم ودۆڕاو دەیانەوێت سوكایەتی بەمامۆستایانی ئاینی بكەن و بەپشت بەستن بەدەسەڵاتێكی دۆڕاو ،ئەوا خۆیانیان ئەوەندەی تر دۆڕاو تركردووە . بۆیە دەبێت چیتر زانایانی ئاینی لە كوردستان لەو نوچكە خەوەی كە لەپەنای دەسەڵاتێكی دژ بەئیسلام دا خەودای گرتوون، بەئاگا بێنەوەو سەیری دەورو بەری خۆیان بكەن وتێبگەن كە چ ئەرك وكارێك لەئەستۆیاندایە،دەبێ بزانن ئەوان تێگەیشتوترین چینی كۆمەڵگان ،بۆ ئاینی خوا بۆیە هەندێ ،زانایانی سەلەف بەمشێوەیەلەبارەی تێگەیشتنەوەلە ئاین دەفەرموون:-

أ) ئەحمە كوڕی حەنبەل ڕۆژێ پرسیاری لێ كراو پێی وترا كام شت لای تۆ زۆر خۆشەویستە،فەرمووی بە شەو، شەونوێژ بكەم‌و بە ڕۆژیش لە كاروباری ئایین بكۆڵمەوەو شارەزا بم .
ب) مەكحول ئەڵێ : هیچ خواپەرستیەك بە قەد تێگەیشتن‌و شارەزا بوون باش نییە .
ج) سعیدی كوڕی موسەییب ئەڵێ : خواپەرستی بە نوێژو ڕۆژو نیە، بەڵكو بە تێگەیشتن‌و شارەزابوونە لە دین .
د) سەهلی تەستەتیری ئەڵێ : هەركەسێ بیەوێت سەیری حەڵقەی زیكری پێغەمبەران (علیهم سلام) بكات با بنواڕێ بۆ حەڵقەو زیكری زانایان.
ئەو ڕەهەندانەی پاڵ بەهەندێ كەسەوە دەنێت بۆ دەست درێژی كردنە سەر زانایان :
شیخ بن باز ڕەحمەتی خوای لیبێت چەند ڕەهەندێك دەست نیشان دەكات لەبارەی ئەوانەی كە سوكایەتی ئەكەن بەزانایان بەم شێوەیەی خوارەوە:
1-ئیرەیی بردن: ئەوانەی كە دەیانەوێت سوكایەتی بە زانایانی ئیسلام بكەن هۆكاری سەرەكی لەم كارەیاندا تەنها ئەوەیە كە ئیرەیی بەو زانایانە دەبەن، لەبەر ئەوەی لەناو كۆمەڵگادا كەسانێكی ڕێزگیراو قسە ڕۆیشتوون و كاریگەریان لەسەر موسڵمانان و كەسانی دەوروبەریان هەیە،لەبەر ئەوەی زەنیمەكانیش هیچ ناو شورەتێكیان بۆ دەستەبەر نابێت بۆیە دەچنە سەر ڕێگای خەڵكی دادەنیشن…. تا ناویان بكەوێتە ناو ناوانەوە.
2-شوێن ئارەزوو كەوتن :شەیتانە ئینسیەكان و شوێنكەوتەكانیان كە ئارەزواتی دونیایی و شەیتانی لەدڵیاندا هێلانەی كردووەو بەچاوێكی دوژمنانەوە سەیری دەوروبەریان دەكەن و دەبینن زانایان كەسێكی دیارن لەناو كۆمەڵگاداو ئەوانیش بێ ناونیشان ئەوسا سواری ئەسپی بەختی ڕەشی خۆیان دەبن و ئەوەی لەناخی ڕەشیاندا پەنگی خواردۆتەوە دای دەڕێژن بەو هیوایەی خەڵكی بیان ناسن و باسێكیان لێوە بكەن و تۆزێك ئاسودەی بەدڵی ڕەشیان بگات.
3-لاسایی كردنەوە: ئەم شەیتان ڕەنگ و نەفس نزمانە دەیانەوێت لاسایی شەیتانەكانی پێش خۆیان بكەنەوەو ئەوەی ئەوان نەیانتوانی تەواوی بكەن ئەمان ئەنجامی بدەن بەڵام بادڵنیا بن جگە لە ڕووڕەشی هیچی تر چاوەڕێیان ناكات.
4-دەمار گیری : یەكێكی تر لەو ڕەهەندانەی كە پاڵ بەزەنیم شەیتانەكانەوە دەنێت بۆ دژایەتی كردنی زانایانی ئیسلام بریتیە لە دەمارگیری نەزانانە بۆ ڕێبازە پوچ و دۆڕاوەكانیان ،لەبەر ئەوە پەنادەبنە بەر ئەو جەنگە نەخوازراوەو دەیانەوێت بەوەكالەت جەنگی ناحەزانی كوردو ئیسلام لەكوردستاندا ئەنجام بدەن.
5- نیفاق و دووڕووی :ئەم نەیارانە بۆیان ڕوونەكە ئیسلام لەگەشەیەكی بەردەوام دایەو ڕێبازە شەیتانیەكانی ئەوانیش بەدەردی پیرەژنەكە چووەو بەیانی تا ئێواری خوری ئەڕێسێ و شەو تابەیان ئەیكاتەوە بەخوری بۆیە بەڕوویەكی درۆزنانەوە پەنا بۆ دروست كردن و دەرخستنی ئەو ناحەزیانەی خۆیان دەبەن تا بۆ ئاغاكانیان بیسەلمێنن كە باڵادەستن و توانادارن بۆ بەبنبەست كردنی ئیسلام.هەرهیچ نەبێت تۆزی دڵخۆشی بەئاغاكانیان بگەیەنن.
بەدڵنیاییەوە دەیڵین كەزەنیم و نەفامەكان كە خاوەنی دۆسیەیەكی دۆڕاوی سیاسین چاویان بە ئیسلام و موسڵمانان بەرایی نادات وەك ئیمامی عەلی ڕەزاوڕەحمەتی خوای لەسەر بێت دەفەرمێت هەمیشە ئەهلی زانست لەلایەن نەزان و جاهیلەكانەوە دژایەتی دەكرێن”
جا بۆ ئەوەی ئەهلی زانست لەكوردستان پارێزراو بێت و شوێنگەی خۆیان مەحكەم بكەن و سەنگەرێكی پتەو بۆ خۆیان دروست بكەن وببنە میرات گری ڕاستەقینەی پێغەمبەر صلی اللە علیەوسلم پێویستە بەدور بن لە دام و دەزگای عەلمانیەت و پارتە شەیتانیەكانیان تا بەو ئاسانیە سوكایەتیان پێ نەكرێت وەك : ئەبو زەڕی غەفاری ئەفەرمێ: ( یا سلمە لا تفش ابواب السلاطین فانك لا تصیب من دنیاهم الا اصابوا من دینیك افچل منه) ، ئەی سەلەمە وەبەر دەرگای سوڵتانەكاندا مەیەو بڕۆ چونكە ئەگەر تۆ سودێكی دونیاییان لێ وەربگری، ئەوان گەورەترو باشتر لەوەت لێ وەردەگرن‌و ئیمانیشت لێ ئەكڕن .
حەسەن ئەڵێ : بانگی كاربەدەستان نەدەنەوە، ئەگەر چی داواتان لێ بكەن كە سورەتێ‌ لە قورئان بخوێنن بەسەریاندا، چونكە كاتێ دێنە دەرێ لای ئەوان، بە ناشیاوترو ناحەزتر دێنە دەرێ، پێغەمبەری خوا (صلی اللە علیە وسلم) ئەفەرموێ (هەركەسێ دۆعای مانەوە بۆ ستەمكارێ‌ بكات، ئەوا بە حەقیقەت ڕەزامەندی خۆی دەربڕیوە بۆ مۆڵەتدانی گوناح‌و تاوان‌و یاخی بوون لە زەوی خوادا) هەروەها دەفەرموێ (هەركاتێ سەناو سوپاسی فاسق بكرێ خوای گەورە توڕە دەبێ)، سەید قوتب لە بارەی زانایانی ئەمڕۆوە دەڵێ زانایان دوو جۆرن، جۆری یەكەمیان ئەوانەن كە حەق ناناسن، جۆری دووەمیش ئەوانەن كە حەق دەناسن‌و جورئەتی ئەوە ناكەن كە دەری ببڕن) ، هەروەها ئەبوبەكر حسینی خاوەنی كتێبی (كیفایە الاخیار) ئەڵێ (فاسقترینی موسوڵمان ئەو زانا بەدكردارو هەژارە ناپاكانەن كە هەردەم دێن‌و دەڕۆنە لای ستەمكارانی ڕۆژ بە هیوای دەستكەوتێكی ماددی‌و دونیایی لە زبڵخانەكانیاندا، لەگەڵا ئەوەشدا ئاگادارو شارەزای كردارو ڕەفتاریانن (لە عەرەق‌و شەراب خواردنەوەو خراپەو تاوان‌و چەوساندنەوەو ڕشتنی خوێنی خەڵكی بە ناڕەواو، ڕیسواو پەست كردنی ئەو كەسانەی كە بیانەوێت ئامۆژگاریان بكەن‌و بەرەو لای حەق بیانگێڕنەوە،داواكارین لە خوای گەورە هیدایەتی هەموو لایەكمان بدات و زانا ومەلاكانیشمان پارێزراو بكات لەوەی تەقە لەدرگای ستەمكاران بدەن و نەزان و نەفامە دۆڕاوەكانیش بەسوك سەیریان بكەن….. ئامین

بابەتی دواتر

باڵاپۆشەكان بریندار مەکەن

باڵاپۆشەكان بریندار مەکەن. ن. زانا عەبدولڕەحمان گەلی ئێمە هەر لەبەردەم مەترسی حكومرانی خراپ نین، بەڵكو …

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *